Risperidone ریسپریدون

Risperidone ریسپریدون

Risperidone ریسپریدون 150 150 مرکز سلامتی بهزیستن

جستجو در پایگاه‌داده دارو‌ها

Risperidone ریسپریدون

اطلاعات دارویی


موارد و مقدار مصرف:

الف) درمان کوتاه مدت (۶ تا ۸ هفته) اسکیزوفرنی.
بزرگسالان: یک میلی گرم دوبار در روز از راه خوراکی؛ در روز دوم و سوم، یک میلی گرم دوبار در روز دوز را افزایش داده تا به ۳ میلی گرم دوبار در روز برسد؛ یا یک میلی گرم در روز اول تجویز شده ، دوز را به دو میلی گرم یک بار در روز در روز دوم و ۴ میلی گرم یک بار در روز در روز سوم افزایش دهید. قبل از هرگونه تعدیل دوز بیشتر یک هفته صبر کنید. تنظیم دوز به میزان ۱ تا ۲ میلی گرم صورت گیرد. دوزهای بالاتر از ۶ میلی گرم تأثیر بیشتری نداشته و عوارض اکستراپیرامیدال بیشتری ایجاد می‌ کند. دوزهای تا ۸ میلی گرم در روز مؤثر و ایمن است. ایمنی دوزهای بالاتر از ۱۶ میلی گرم اثبات نشده است.
ب) درمان کوتاه مدت (۱۲ هفته) اسکیزوفرنی.
بزرگسالان: قبل از تجویز دارو به صورت عضلانی، از تحمل خوراکی دارو توسط بیمار مطمئن شوید. دارو به صورت ۲۵ میلی گرم عضلانی عمیق در عضله گلوتئال هر ۳ هفته تجویز کنید. دارو را می‌ توان در عضلات سرینی نیز تجویز کرد. تنظیم دوز در فواصل ۴ هفته‌ای صورت گیرد. حداکثر مقدار مصرف ۵۰ میلی گرم هر دو هفته می‌ باشد. داروی خوراکی برای ۳ هفته تا بعد از تجویز اولین دوز عضلانی ادامه داده و سپس قطع کنید.
پ) جلوگیری از عود اسکیزوفرنی در مصارف طولانی مدت (یک تا دو سال)
بزرگسالان: ابتدا یک میلی گرم خوراکی در روز اول تجویز شود. سپس به دو میلی گرم در روز دوم و ۴ میلی گرم در روز سوم افزایش یابد. محدوده دوز دارو بین ۲ تا ۸ میلی گرم روزانه می‌ باشد.
ت) درمان فاز حاد مانیا یا اختلالات mixed در بیماران دوقطبی تیپ یک به صورت مونوتراپی یا همراه با لیتیم یا والپروات برای دوره‌های کوتاه مدت (۳ هفته) .
بزرگسالان: ۲ تا ۳ میلی گرم خوراکی روزانه (یک بار در روز) تجویز شود. تنظیم دوز به صورت یک میلی گرم روزانه صورت گیرد. محدوده دوز دارو بین یک تا ۶ میلی گرم روزانه می‌ باشد.

تنظیم
دوز:
در بیماران مسن یا ناتوان، دچار افت فشار خون و بیماران با نارسایی شدید کبدی یا کلیوی دارو را با ۰٫۵ میلی گرم خوراکی دوبار در روز شروع کنید. سپس به صورت ۰٫۵ میلی گرم دوبار در روز افزایش دهید. بیشتر از ۱٫۵ میلی گرم دوبار در روز هفتگی افزایش ندهید. زمانی که بیمار برای مدت ۲ تا ۳ روز در دوز مناسب دوبار در روز بود سپس به صورت یک بار در روز دارو را تجویز کنید.
ث) بی قراری ناشی از اوتیسم.
نوجوانان و کودکان بزرگتر از ۵ سال با وزن حداقل ۲۰ کیلوگرم : ابتدا ۰٫۵ میلی گرم روزانه یا دوبار در روز تجویز شود. بعد از ۴ روز دوز را به یک میلی گرم افزایش دهید. افزایش دوزهای اضافی به صورت ۰٫۵ میلی گرم هر دو هفته صورت گیرد.
کودکان بزرگتر از ۵ سال با وزن کمتر از ۲۰ کیلوگرم : ابتدا ۰٫۲۵ میلی گرم روزانه یا دوبار در روز تجویز شود. بعد از ۴ روز دوز را به ۰٫۵ میلی گرم افزایش دهید. افزایش دوزهای اضافی به صورت ۰٫۲۵ میلی گرم هر دو هفته صورت گیرد. در کودکان با وزن کمتر از ۱۵ کیلوگرم دوز را با احتیاط افزایش دهید.

مکانیسم اثر
اثر آنتی سایکوتیک: دارو با بلوک گیرنده‌های دوپامینی تیپ ۲ و سروتونینی تیپ ۲ اثر آنتی سایکوتیک دارد. بلوک دیگر گیرنده ‌ها ممکن است مسؤول دیگر اثرات دارو باشد.

موارد منع مصرف و احتیاط:

تداخل دارویی
دارو می‌ تواند باعث تشدید اثر بعضی از داروهای ضد فشار خون شود.
کاربامازپین باعث افزایش کلیرانس دارو و کاهش اثرات آن می‌ شود.
کلوزاپین کلیرانس دارو را کاهش داده و سمیت آن را افزایش می‌ دهد.
مصرف همزمان با سایر داروهای CNS دپرسانت باعث افزایش اثرات دارو می‌ شود.
مصرف همزمان با آگونیست‌های دوپامین و لوودوپا باعث خنثی شدن اثرات دارو می‌شود.
فلوکستین و پاروکستین باعث افزایش سطح ریسپریدون و عوارض ناشی از آن از جمله سندرم سروتونین می‌ شوند.

تداخل دارویی:

اثر بر آزمایشهای تشخیصی
دارو باعث افزایش سطح گلوکز خون و پرولاکتین می‌ شود. میزان هموگلوبین و هماتوکریت کاهش می‌ یابد.

مکانیسم اثر:

فارماکوکینتیک

جذب: بعد از مصرف خوراکی به طور کامل جذب می‌ شود. فراهمی زیستی مطلق دارو ۷۰% است. غذا روی جذب دارو تأثیری ندارد. بعد از تجویز عضلانی به آهستگی جذب شده؛ اثر آن بعد از ۳ هفته شروع شده و ۷ هفته دوام دارد.

پخش: میزان اتصال به پروتئینهای پلاسما ۹۰% برای دارو و ۷۷% برای متابولیت‌های اصلی فعال دارو می‌ باشد.

متابولیسم: دارو به طور گسترده در کبد به ۹- هیدروکسی ریسپریدون تبدیل می‌ شود.
دفع: از طریق کلیه دفع شده در نارسایی کلیوی کلیرانس دارو کاهش می‌ یابد.

فارماکوکینتیک:

موارد منع مصرف و احتیاط

موارد منع مصرف: حساسیت به دارو یا دیگر ترکیبات فرمولاسیون.

موارد احتیاط: دارو باعث اختلال در هدایت قلبی و گاهاً ایجاد آریتمی می‌ شود.
در بیماران با سابقه اختلال هدایتی قلب با احتیاط به کار رود. هر چند احتمال این عارضه نسبت به بقیه آنتی سایکوتیک‌ها کمتر است.
دارو باعث عوارض آنتی کولینرژیک می‌ شود. هرچند نسبت به بقیه آنتی سایکوتیکها کمتر است.
آنتی سایکوتیکها باعث اختلال حرکتی مری و آسپیراسیون می‌ شود. در بیماران با ریسک پنومونی (مانند آلزایمر) با احتیاط به کار رود.
دارو باعث عوارض خارج هرمی شامل سودوپارکینسونیسم، ‌واکنشهای دیستونیک حاد، آکاتیزیا و تاردیو دیسکینزی می‌ شود. ریسک این عوارض نسبت به بقیه آنتی سایکوتیکها کمتر است.
آنتی سایکوتیکهای آتیپیک باعث ایجاد هایپرگلیسمی می‌ شوند. که بعضی موارد شدید بوده و منجر به کتواسیدوز، کومای هایپراسمولار یا مرگ می‌ شود. در بیماران دیابتی با احتیاط استفاده شود.
دارو می‌ تواند باعث سندرم نورولپتیک بدخیم شود. از نظر وضعیت هوشیاری، تب، رژیدیتی عضلانی یا ناپایداری اتونوم بیمار را مانیتور کنید.
دارو می‌ تواند باعث افت فشار خون وضعیتی شود در بیماران در معرض خطر مانند هایپوولمی، بیماریهای قلبی ـ عروقی یا عروق مغزی با احتیاط به کار رود.
موارد نادری از پریاپیسم بدنبال مصرف دارو گزارش شده است.
دارو به میزان کم تا متوسط سداتیو است. دراختلالات با دپرسیون CNS با احتیاط به کار رود.
در بیمارانی که احتمال اقدام به خودکشی در آنان زیاد است با احتیاط و در مقادیر کم تجویز شود.
اختلال در تنظیم دمای بدن با دارو رخ می‌ دهد. در موارد ورزشهای سنگین، دهیدراتاسیون و همراه سایر داروهای آنتی کولینرژیک با احتیاط به کار رود.
دارو باعث افزایش وزن قابل توجه می‌ شود. دور کمر و BMI بیمار را مانیتور کنید.
بیمار با سایکوز در زمینه دمانس که با آنتی سایکوتیکهای آتیپیک درمان می‌ شوند، میزان مرگ و میر نسبت به پلاسبو در آنها افزایش می‌ یابد. این خطر در موارد دهیدراتاسیون یا مصرف دیورتیکها بیشتر است. ریسپریدون برای درمان سایکوز در زمینه دمانس تأیید نشده است.
در بیماران با گلوکوم زاویه بسته و نارسایی کبدی با احتیاط به کار رود.
دارو باعث افزایش سطح پرولاکتین در بالغین و کودکان می‌ شود. در سرطان سینه یا دیگر تومورهای وابسته به پرولاکتین با احتیاط به کار رود.
در موارد میاستنی گراویس، پارکینسون و نارسایی کلیوی و سابقه تشنج با احتیاط به کار رود.
دارو بدلیل اثرات ضد استفراغ خود ممکن است توکسیسیته ناشی از دیگر داروها یا بیماریها (مانند سندرم ری، تومورهای مغزی) را ماسکه کند.
ایمنی و اثربخشی دارو در کودکان کوچکتر از ۵ سال اثبات نشده است.
فرمهای تزریقی دارو حاوی میکروسفرهای Polylactide-co-glycolide هستند که بندرت باعث انسداد شریان شبکیه در بیماران با اختلالات آناستموز شریانی وریدی مانند (patent Foramen ovale) می‌شود.

اشکال دارویی:
Tablet: 1, 2, 3, 4mg

اطلاعات دیگر:

طبقه‌بندی فارماکولوژیک: مشتقات بنزایزوکسازول.

طبقه‌بندی درمانی: آنتی سایکوتیک.

طبقه‌بندی
مصرف در بارداری:
رده C

ملاحظات اختصاصی
۱- دارو باعث افزایش فاصله QT، در بعضی از بیماران می‌ شود. برادیکاردی، اختلالات الکترولیتی و مصرف همزمان سایر داروهایی که باعث افزایش فاصله QT می‌ شوند و اختلالات مادرزادی با QT طولانی احتمال این عارضه را بیشتر می‌ کند.
۲- زمانی که دارو به صورت خوراکی تجویز می‌ شود. طبقه برنامه ۳ روزه مصرف شود.
۳- زمانی که بیمار را از داروی آنتی سایکوتیک دیگر به ریسپریدون تغییر می‌ یابد. در صورت امکان مصرف داروی اول قطع شود.
۴- قبل از شروع تجویز دارو به صورت عضلانی، دوز خوراکی را تنظیم کنید.
۵- برای آماده سازی محلول تزریقی، محلول رقیق کننده همراه دارو را در ویال ریخته و برای ۱۰ ثانیه مخلوط کنید. سوسپانسیون باید یکنواخت، غلیظ و شیری رنگ باشد. ذرات باید مشخص باشند. ۶ ساعت بعد از رقیق شدن و ترجیحاً بلافاصله استفاده شود. در صورتی که فاصله آماده سازی تا تزریق بیشتر از ۲ دقیقه طول کشید، مجدداً قبل از تزریق ویال را به خوبی تکان دهید.
۶- عارضه دیکسینزی دیررس بعد از مصارف طولانی مدت دارو رخ می‌ دهد. ممکن است ماهها یا سالها بعد بروز کرده، خود به خود برطرف شود یا با قطع دارو ادامه یابد.
۷- سندرم نورولپتیک بدخیم یک عارضه نادر ولی کشنده است. از نظر علائم این سندرم مانند هایپر پیرکسی، رژیدیتی عضلانی، تغییر سطح هوشیاری، ضربان نبض نامنظم، ‌تغییرات فشار خون و تعریق بیمار را ارزیابی کنید.
۸- بدنبال مصرف دارو ممکن است هایپرگلیسمی رخ دهد. اگر در بیمار خطر ابتلا به دیابت وجود دارد. قند خون را قبل از مصرف و سپس به صورت دوره‌ای چک کنید. تمام بیماران را از نظر علائم هایپرگلیسمی شامل پرنوشی، پر ادراری، پرخوری و ضعف بررسی کنید. در صورت بروز علائم، قند خون ناشتا را بررسی کنید. عموماً با قطع دارو این عارضه برطرف می‌ شود.
۹- در صورتی که دارو طولانی مدت مصرف می‌ شود. منافع بر مضرات مصرف در بیمار سنجیده شود.

نکات قابل توصیه به بیمار
۱- برای کاهش احساس سبکی سر و سرگیجه، وضعیت خود را از حالت خوابیده به نشسته به آهستگی تغییر دهید.
۲- ضمن مصرف دارو در انجام کارهایی که نیاز به هوشیاری بالا دارد مانند رانندگی احتیاط کنید.
۳- قبل از مصرف سایر داروها بخصوص به صورت بدون نسخه، با پزشک یا داروساز خود مشورت کنید.
۴- دارو را می‌ توان بدون توجه به زمان غذا خوردن مصرف کرد.
۵- در صورت قصد باردار شدن، تا ۱۲ هفته بعد از تجویز آخرین دوز عضلانی دارو صبر کنید.

مصرف در سالمندان
۱- بهتر است مصرف دارو با دوزهای پایین تر آغاز شود.
۲- در بیماران دمانس بدلیل بروز عوارض س ربروواسکولار (مانند سکته مغزی، TIA) که گاهاً کشنده است، مصرف این دارو توصیه نمی‌ شود.

مصرف در کودکان: ایمنی و اثربخشی این دارو در کودکان به جز در اوتیسم اثبات نشده است.

مصرف در شیردهی: شیردهی طی مصرف این دارو و تا ۱۲ هفته بعد از آخرین تجویز عضلانی توصیه نمی‌ شود.

مصرف در بارداری: در صورت بارداری یا قصد باردار شدن به پزشک خود اطلاع دهید.

عوارض جانبی

اعصاب مرکزی: افزایش پرخاشگری، آژیتاسیون، اضطراب، سرگیجه، عوارض خارج هرمی، تب، سردرد، خواب آلودگی، سندرم نورولپتیک بدخیم، بی خوابی، اقدام به خودکشی، دیسکینزی دیر رس.

قلبی ـ عروقی: درد قفسه سینه، افت فشار خون وضعیتی، افزایش فاصله QT، تاکیکاردی.
دستگاه گوارش: دردهای شکمی، بی اشتهایی، یبوست، سوءهاضمه، تهوع، استفراغ.

سایر عوارض: خشکی پوست، بثورات جلدی، حساسیت به نور، عفونتهای تنفسی فوقانی ، سرفه، آرترالژی، افزایش وزن، هایپرگلیسمی، آنمی.

مسمومیت و درمان
مصرف بیش از حد باعث تشدید اثرات دارو مانند آرام بخشی، گیجی، تاکیکاردی، افت فشار خون و عوارض اکستراپیرامیدال می‌ شود. هایپوناترمی، هایپوکالمی، افزایش فاصله QT، پهن شدن کمپلکس QRS و تشنج نیز گزارش شده است.
آنتی دوت خاصی وجود ندارد. اقدامات حمایتی مناسب صورت گیرد.
لاواژ (بعد از انتوباسیون، اگر بیمار هوشیار نیست) و شارکول فعال به همراه ملین تجویز شود. مانیتورینگ قلبی ـ‌ عروقی جهت رد آریتمی‌های احتمالی لازم است. از دیزوپیرامید، پروکائین آمید، کینیدین بدلیل احتمال طولانی شدن فاصله QT استفاده نشود. بریتیلیوم نیز بدلیل اثرات آلفابلوکر باعث تشدید افت فشار خون می‌ شود و اثر ریسپریدون را تشدید می‌ کند.

وضعیت دارو
Rx
دسترسی با نسخه
۰
جدول قانون مواد کنترل شده توسط قانون مواد کنترل شده کنترل نمی‌شود
جدول قانون مواد کنترل شده
کنترل نشده

شامل قانون مواد کنترل شده نیست

جدول ۱

احتمال سوءمصرف بالا. درحال حاضر برای کاربرد درمانی در آمریکا مجوز ندارد. برای بازبینی پزشکی کمبود مدارک سلامتی دارد.

جدول ۲

احتمال سوءمصرف بالا .برای استفاده در کاربرد پزشکی از آمریکا مجوز محدود دارد.سوءمصرف احتمال عوارض شدید فیزیولوژیک و وابستگی دارد.

جدول ۳

احتمال سوءمصرف کم نسبت به جدول ۱و۲. درحال حاضر برای کاربرد درمانی در آمریکا پذیرفته شده است . سوءمصرف ممکن است وابستگی کم و یا متوسط فیزیکی یا فیزیولوژیک نسبت به جدول ۱و۲ ایجاد کند.

جدول ۴

احتمال سوءمصرف کم نسبت به جدول ۳. درحال حاضر برای کاربرد درمانی در آمریکا پذیرفته شده است . سوءمصرف ممکن است وابستگی محدود فیزیکی یا فیزیولوژیک نسبت به جدول ۳ ایجاد کند.

جدول ۵

احتمال سوءمصرف کم نسبت به جدول ۴. درحال حاضر برای کاربرد درمانی در آمریکا پذیرفته شده است . سوءمصرف ممکن است وابستگی محدود فیزیکی یا فیزیولوژیک نسبت به جدول ۴ ایجاد کند.

تولید‌کنندگان
کلاس دارو
دارو‌های مرتبط